[Đăng ngày: 13/09/2016]

Đình làng ở Việt Nam luôn tồn tại và gắn liền với chiều dài lịch sử phát triển đất nước; không những có giá trị về mặt kiến trúc, điêu khắc dân gian thuần Việt, mà còn là kho tàng về di sản văn hóa Việt như diễn xướng, lễ hội, huyền thoại, thần tích, truyền thuyết về các vị thành Hoàng làng, anh hùng chống giặc ngoại xâm, người có công mở đất dựng làng, vị tổ nghề…



Hình ảnh: Đình Phú Lộc, Diên Khánh

Ở Khánh Hòa, đình làng được xây dựng kể từ khi cộng đồng cư dân người Việt (kinh) đến vùng đất này để khai cơ, lập nghiệp thời chúa Nguyễn. Trải qua hơn 350 năm đến nay, hiện đang tồn tại trên 278 đình, lăng tại các làng nông thôn, làng ven biển đảo của 121 xã, phường, thị trấn trên toàn tỉnh. Đình làng đa số hiện có ở 94 xã thuộc Chương trình xây dựng Nông thôn mới của tỉnh Khánh Hòa. Không gian, lịch sử văn hóa đình làng được phân bố 6/9 huyện, thị xã, thành phố như sau:

Huyện Diên Khánh cũng như thị xã Ninh Hòa là vùng đất sớm có cộng đồng các cư dân người Việt sinh sống và lập nghiệp, hiện nay đang tồn tại nhiều di sản văn hóa vô cùng có giá trị. Đình làng được phân bố rộng khắp trên 19 xã, thị trấn, với 42 đình làng, thì có 29 đình làng được xếp hạng di tích cấp Tỉnh, trong đó 11 di tích thuộc loại hình lịch sử - lưu niệm sự kiện; 18 di tích thuộc loại hình kiến trúc nghệ thuật. Đình làng ở Diên Khánh được xây dựng rất sớm, trong đó đáng chú ý là Đình Phú Lộc, thôn Phú Lộc Tây, thị trấn Diên Khánh xây dựng khoảng thời gian từ năm (1750 – 1760), đình thờ các vị thần thành Hoàng làng, Đại Càn Quốc gia Nam Hải Tứ vị, Ngũ hành, Thiên Y A Na Diễm Ngọc Phi, Bạch Mã,.. Đình còn lưu giữ 14 Sắc phong từ thời vua Tự Đức năm thứ 5 đến thời vua Khải Định năm thứ 9. Trong hai cuộc kháng chiến đình là cơ sở bí mật hoạt động cách mạng của huyện ủy Diên Khánh và tỉnh ủy Khánh Hòa.

Thị xã Ninh Hòa có 122 đình làng của 27 xã, phường, có 44 đình làng được xếp hạng di tích cấp tỉnh; 09 đình làng thuộc loại hình di tích lịch sử - lưu niệm sự kiện, 35 đình thuộc loại hình di tích kiến trúc nghệ thuật. Một số đình làng được xây dựng sớm, trong đó đáng chú ý có Đình lăng Bình Tây, thôn Bình Tây 2, xã Ninh Hải, thị xã Ninh Hòa xây dựng vào khoảng cuối đời vua Gia Long. Đình được vua triều Nguyễn phong tặng 9 Sắc phong cho cộng đồng cư dân có công thờ phụng các vị thần linh, từ triều vua Minh Mệnh đến triều vua Khải Định. Sắc phong sớm nhất vào năm Minh Mạng thứ 3 (1822).

Thành phố Nha Trang có 19 phường, 8 xã với 39 đình lăng, có đến 28 đình lăng được công nhận di tích cấp tỉnh, trong đó 08 đình thuộc loại hình di tích lịch sử - lưu niệm sự kiện; 20 đình thuộc loại hình di tích kiến trúc nghệ thuật. Nha Trang có nhiều đình lăng được xây dựng rất sớm, như đình Vạn Thạnh, đình Vĩnh Điền, đình Lư Cấm, đình lăng phường Xương Huân, đình lăng Bình Tân… . Đình Phú Nông, thôn Phú Nông, xã Vĩnh Ngọc, là ngôi đình có tên gắn liền với cuộc sống cư dân làm nông nghiệp từ thời xa xưa.

Huyện Vạn Ninh có 13 xã, thị trấn, có đến 46 đình lăng, 01 đình được công nhận là di tích cấp lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia và 12 đình lăng được công nhận di tích cấp tỉnh, bốn đình thuộc loại hình di tích lịch sử - lưu niệm sự kiện; 08 đình thuộc loại hình di tích kiến trúc nghệ thuật. Huyện Vạn Ninh có đình Phú Cang, thôn Phú Cang 2, xã Vạn Phú là di tích cấp quốc gia được xây dựng vào khoảng cuối thế kỷ XVII đầu thế kỷ XVIII, đình thờ các vị thần Thành hoàng làng, Thiên Y Thánh Mẫu, Tiền hiền, Hậu hiền và thờ các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh trong hai cuộc kháng chiến. Đình còn là địa điểm hoạt động cách mạng và nơi thành lập Chi bộ Đảng đầu tiên của huyện Vạn Ninh.

Huyện Cam Lâm, có 14 đình, thì 05 đình được xếp hạng cấp tỉnh gồm: Đình Cửu Lợi, thôn Cửu Lợi 3, xã Cam Hòa; đình Thủy Triều, xóm 2, xã Cam Hải Đông, thuộc loại hình di tích lịch sử lưu niệm sự kiện; đình Lập Định, thôn Lập Định, xã Cam Hòa; đình Vĩnh Bình, thôn Vĩnh Bình, xã Cam Tân; đình Khánh Thành, thôn Khánh Thành, xã Suối Cát, thuộc loại hình kiến trúc nghệ thuật.

Thành phố Cam Ranh có 15 đình lăng, trong đó 06 đình lăng được xếp hạng cấp tỉnh, như đình Khánh Cam, phường Ba Ngòi; Lăng Ông Nam Hải Bình Ba; đình Bình Ba, thôn Bình Ba, xã Cam Bình; đình Mỹ Thạnh, thôn Mỹ Thạnh, xã Cam Thịnh Đông; Lăng Ông – Đền Bà, phường Cam Phúc Nam, Đình Trà Long, phường Ba Ngòi.

Từ những tư liệu, số liệu nói trên, có thể thấy vị trí, vai trò của đình làng từ xưa tới nay luôn hiện hữu trong đời sống của cộng đồng cư dân người Việt; góp phần gìn giữ, bảo tồn giá trị văn hóa của dân tộc suốt chiều dài lịch sử phát triển đất nước. Và đến hôm nay, đình làng sẽ là cơ sở vật chất trong những tiêu chí để xây dựng thành công nông thôn mới ở các xã trên cả nước nói chung và Khánh Hòa nói riêng. Thực tế cho thấy, qua hơn năm năm thực hiện Chương trình xây dựng Nông thôn mới ở các địa phương còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc trong bố trí diện tích đất sử dụng và xây dựng cơ sở vật chất văn hóa nông thôn mới theo tiêu chí số 06 của của Bộ tiêu chí, thì một số địa phương chưa bố trí đủ nguồn vốn để xây dựng thiết chế văn hóa theo quy định; dó đó ngày 30 tháng 10 năm 2014, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đã có văn bản hướng dẫn thực hiện tiêu chí xây dựng cơ sở vật chất văn hóa trong xây dựng nông thôn mới “Một số địa phương có các thiết chế văn hóa truyền thống như đình làng, nhưng chưa có Nhà văn hóa, nếu được sự đồng thuận của nhân dân và các đoàn thể địa phương có thể sử dụng thiết chế này tổ chức một số hoạt động văn hóa, thể thao cho phù hợp”… như vậy vai trò của đình làng đã được khảng định vị trí trong việc góp phần xây dựng văn hóa nông thôn mới trong giai đoạn hiện nay.

Đối với tỉnh Khánh Hòa, hiện nay (2015) có 437 Nhà văn hóa - Khu thể thao thôn/985 thôn, tổ dân phố (chủ yếu là Nhà sinh hoạt cộng đồng, nhà dài và một số sân bãi thể thao đơn giản); 51 nhà Văn hóa - Khu thể thao xã/140 xã, phường, thị trấn (chủ yếu là các sân thể thao đơn giản); 08 Trung tâm Văn hóa - Thể thao và 06 Nhà văn hóa Thiếu nhi cấp huyện (riêng thành phố Nha Trang và huyện Khánh Sơn hiện chưa có Nhà văn hóa Thiếu nhi) và 10 thiết chế văn hóa, thể thao cấp tỉnh do ngành quản lý. Tỉnh Khánh Hòa có 94 xã thuộc Chương trình xây dựng Nông thôn mới, đến năm 2016 có 22 xã đạt 19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới. Theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa lần thứ XVII phấn đấu đến năm 2020, có 50% số xã đạt chuẩn nông thôn mới. Để đạt được mục tiêu nói trên, thì hiện nay số xã chưa có hoặc có nhà văn hóa nhưng không đủ diện tích sử dụng theo quy định của tiêu chí số 06 bộ tiêu chí, thì những năm tới chúng ta phải sử dụng thiết chế văn hóa đình làng để hoạt động, mới đáp ứng được yêu cầu xây dựng thành công Nông thôn mới theo chủ trương của Đảng và Nhà nước trong tiến trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước.
CÁC TIN KHÁC









Số người truy cập: 563791
Đang online: 11

Độ ẩm:
Sức gió: