ĐÌNH
XUÂN LẠC
(Xã
Vĩnh Ngọc, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa)
Đình Xuân Lạc toạ lạc tại thôn
Xuân Lạc, xã Vĩnh Ngọc, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hoà; thờ các vị: Bản
Cảnh Thành Hoàng, Tiền Hiền, Hậu Hiền, Thổ Công, Táo Quân, Hà Bá…
Bố cục mặt bằng
tổng thể Đình Xuân Lạc bao gồm các hạng mục: Nghi Môn, Án Phong, Chánh Điện,
Nhà Đông.
Đình Xuân Lạc
còn là địa điểm gắn liền với các sự kiện lịch sử, góp phần vào thắng lợi chung của
quân và dân Khánh Hòa trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc:
- Ngày
15/81945, họp tổ Việt Minh bí mật để phổ biến chương trình Việt Minh.
- Ngày
18/8/1945, tổ chức họp bàn kế hoạch cướp chính quyền. Sau khi tập trung về Nha
Trang cướp chính quyền xong thì đến trưa ngày 19/8/1945 về lại xã triển khai
giành chính quyền xã Xuân Lạc ngay tại đình.
- Ngày
20/8/1945, tiến hành bầu Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời tại đình.
- Ngày 23/10/1945,
khi Mặt trận Nha Trang - Khánh Hòa mở màn kháng chiến thì cũng tại Đình Xuân
Lạc đã tập trung 01 Trung đội dân quân Xuân Lạc cùng 01 Trung đội dân quân Vĩnh
Phương đi tham chiến ở Mã Vòng - Chợ Mới.
- Khi phòng
tuyến bị phá vỡ thì Uỷ ban nhân dân huyện Vĩnh Xương rút về đóng ở Chùa Xuân
Lạc. Đình Xuân Lạc trở thành trụ sở quân tiếp vụ. Nhân dân tập trung nấu cơm
tiếp tế cho mặt trận, sử dụng nhà dân bố trí cối xay giã gạo hàng ngày; dân
quân tham gia canh gác với bộ đội, đào công sự phòng ngự và chiến đấu; cán bộ
túc trực tại đình Xuân Lạc sẵn sàng ứng chiến và phục vụ mặt trận…
- Ngày
02/10/1967, bộ đội ta tổ chức tấn công tiêu diệt địch. Vào thời điểm đó, Bộ chỉ
huy quân sự của ta đang đóng quân ở trong đình làng để chỉ huy mặt trận.
Đình Xuân Lạc được các vua
triều Nguyễn ban tặng 05 đạo sắc phong:
- 01 sắc
phong niên hiệu Tự Đức năm thứ 05 (1852);
- 01 sắc
phong niên hiệu Tự Đức năm thứ 33 (1880);
- 01 sắc
phong niên hiệu Đồng Khánh năm thứ 02 (1887);
- 01 sắc
phong niên hiệu Duy Tân năm thứ 03 (1909);
- 01 sắc
phong niên hiệu Khải Định năm thứ 09 (1924).
Lễ hội truyền thống tại Đình
Xuân Lạc diễn ra vào khoảng thời gian mùa Xuân hàng năm, thu hút đông đảo cộng
đồng dân cư tham dự.
Tại Đình Xuân Lạc, hệ thống kết cấu khung gỗ vẫn còn được bảo lưu; các
hoa văn, họa tiết trang trí trên các cấu kiện kiến trúc được thể hiện tinh tế,
sinh động, giàu tính biểu cảm và nghệ thuật. Ngoài ra, di tích còn lưu giữ được
các hiện vật có giá trị về văn hóa, khoa học, lịch sử… Tiêu biểu là các bức Hoành Phi
và các cặp Liễn đối khảm trai có niên đại vào triều Nguyễn.
Ngày 22/8/2007, Đình Xuân Lạc được
xếp hạng là Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh theo Quyết định số 1518/QĐ-UBND
của Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa./.