Di tích Địa điểm lưu niệm sự kiện Tàu C235 (đường Hồ Chí Minh trên biển) thuộc xã Ninh Vân, thị xã Ninh
Hòa.
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước vĩ
đại của nhân dân ta, để chi viện vũ khí, trang bị cho cách mạng miền Nam, cùng với đường Hồ Chí Minh trên bộ; tháng 7/1959, theo Chỉ thị của Bộ Chính trị, Tổng Quân ủy Trung ương quyết định thành lập Đoàn 759 tổ chức đường vận chuyểntrên biển
mang tên “Đường Hồ Chí Minh trên biển”. Đây là một trong những nhiệm vụ vô cùng quan trọng, có ý nghĩa chiến lược trong sự
nghiệp đấu tranh giải phóng miền Nam.Đặc
biệt là chuẩn bị cho cuộc
tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, Bộ Tư lệnh Hải
quân chỉ đạo Đoàn125 cho tàu C235 sẵn sàng làm nhiệm vụ.Tàu C235 gồm 21 cán bộ, chiến sĩ do Trung úy Nguyễn Phan
Vinh làm Thuyền trưởng và Trung úy Nguyễn Tương làm Chính trị viên, chỉ huy.
* Sự kiện
lịch sử liên quan đến di tích: Tàu C235 có 2 chuyến đi: Chuyến
thứ nhất xuất phát lúc 18h 30 phút ngày 6/02/1968, chở 16 tấn vũ khí rời cảng ở
căn cứ A2 vào bến Hòn Hèo (thôn Đầm Vân - nay là thôn Tây, xã Ninh Vân, thị xã
Ninh Hòa). Ngày 10 tháng 2, khi còn cách bờ 38 hải lý, tàu bị tàu chiến và máy
bay địch bám theo. 12 giờ ngày 11/2, Sở chỉ huy lệnh cho tàu quay trở lại cảng
A3. Ở A3, tàu được ngụy trang và sẵn sàng làm nhiệm vụ tiếp.
Chuyến thứ 2, Tàu C235 rời bến lúc 11 giờ 30 phút ngày 27/2 từ vị trí A3.Đến 18
giờ ngày 29/2 khi đến ngang vùng biển Nha Trang, Tàu C235 bị máy bay trinh sát
địch phát hiện. Lúc 23 giờ 30 phút, tất cả đèn của tàu địch đều tắt, chúng phục
kích, theo dõi tàu ta bằng ra đa. Trước tình hình đó, Thuyền trưởng Nguyễn Phan
Vinh khôn khéo điều khiển Tàu C235 luồn lách qua đội hình tàu địch và đã đến
được bến lúc 0 giờ 30 phút ngày mùng 1/3. Không gặp các đồng chí ở bến đón
hàng, đồng chí Vinh lệnh khẩn trương cho hàng xuống nước.
Chừng 1 giờ sau, hàng trên tàu vơi dần. Lúc này là 1giờ 30 phút ngày mùng 01/3.
Phía ngoài, 3 tàu chiến ngụy có phiên hiệu Ngọc Hồi, HQ 12, HQ 617 thuộc Vùng 2
Duyên hải và 4 tàu khác thuộc Duyên đoàn 25 của chúng lập tức được điều đến
vùng biển phía bắc Nha Trang khép chặt vòng vây với ý định bắt sống các thủy
thủ trên tàu.
Thả hàng xong, Thuyền trưởng Phan Vinh viết điện báo cáo Sở chỉ huy, đồng thời
cho tàu chạy ven bờ xuôi xuống Đầm Vân (nay là xã Ninh Vân) chừng độ mươi hải
lý, nhằm mục đích giữ bí mật không để lộ vị trí thả vũ khí. Tàu địch lập tức
đuổi theo, bật đèn pha và điện cho nhau chiếc tàu nào không bật đèn là tàu
“Việt cộng”. Cuộc săn đuổi Tàu C235 mà sau này địch gọi là chiếc tàu “ma” rất quyết liệt. Chúng nã đạn dữ
dội rồi gọi máy bay đến thả pháo sáng và bắn rốc-két. Trong lửa đạn, Thuyền
trưởng Nguyễn Phan Vinh bình tĩnh chỉ huy anh em chiến đấu và điều khiển tàu
chạy sát bờ. Các thủy thủ Thật, Phong liên tiếp dùng DKZ 14 ly 5 bắn về phía
tàu địch, một chiếc bốc cháy và không dám vào gần.
Cuộc
chiến đấu mỗi lúc một ác liệt. Hỏa lực của địch liên tục bắn vào tàu ta, năm
cán bộ, chiến sĩ trên tàu đã hy sinh, hai người bị thương nặng, 7 người bị
thương nhẹ. Thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh bị mảnh đạn xượt qua đầu. Anh tự
băng bó và vẫn đứng trong buồng lái động viên mọi người chiến đấu. Anh có ý
định phá vòng vây bởi ngoài khơi dễ cơ động, nếu cần thì áp sát tàu địch và cho
nổ tàu tiêu diệt địch. Nhưng rất không may, lúc đó máy tàu hỏng nặng. Ý định
phá vòng vây không thành. Phương ánhủy tàu các thủy thủ trên tàu xác định.
Thuyền trưởng chỉ huy cho tàu di chuyển vào sát bờ. Lúc đó khoảng 2 giờ 20
phút, tàu cách bờ hơn 100 mét và tổ chức đưa đồng đội đã hy sinh và bị thương
vào bờ, sau đó chuẩn bị điểm hỏa cho nổ tàu. Các đồng chí Vinh, Thứ và An cài
kíp nổ ở khoang máy, các vị trí khác do các đồng chí Khung, Thật, Mai đảm
nhiệm. Kiểm tra xong, Thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh và đồng chí Thứ cho nổ tàu.
Lúc 2 giờ 40 phút, ngày 01/3 tàu điểm hỏa, một cột lửa bùng lên và nổ dữ dội,
chấn động tới Nha Trang. Sức công phá của khối thuốc nổ khiến Tàu C235 đứt đôi,
một nửa chìm xuống biển, một nửa văng lên lưng chừng mũi Bà Nam (xã Ninh Vân).
Lúc này cán bộ, chiến sỹ tàu C235 rút lên bờ còn lại 9 đồng chí, địch tiếp tục
lùng sục, tấn công. Thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh và thợ máy Ngô Văn Thứ chốt
chặn kiên cường chống trả, đánh lui nhiều đợt tấn công của địch, sức lực kiệt,
vết thương ngày một nặng, súng không còn đạn, các anh đã hy sinh. Khi ấy, Trung
úy, Thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh mới ở tuổi 35. Sự hy sinh của anh và đồng
đội đã trở thành bất tử trong lực lượng Hải Quân và quân dân cả nước.
14 cán bộ, chiến sỹ tàu C235 đã anh dũng hy sinh. Tàu C235 còn lại 7 đồng chí, tất cả đều
thương tích đầy mình. Anh em cố gắng dìu nhau di chuyển khắp vùng núi đá Hòn
Hèo để tránh sự lùng sục của địch và tìm du kích bến. Mười một ngày phơi dưới
nắng, không lương thực, không nước uống, những chiến sĩ Tàu C235 kiệt sức. Đến
ngày thứ 12 các cán bộ chiến sĩ mới liên lạc được với du kích ở bến và lúc này
chỉ còn lại 05 đồng chí. Sau thời gian điều trị và phục hồi sức khỏe, họ đã
vượt núi, băng qua đại ngàn Trường Sơn và trở lại miền Bắc tiếp tục nhận nhiệm
vụ mới.
Năm 1993, Lữ đoàn 125 đã cùng Đảng, nhà nước, chính
quyền địa phương cho xây dựng Bia tưởng niệm 14 cán bộ, chiến sĩ Tàu C235 tạimũi Bà Nam, xã Ninh Vân, thị xã Ninh Hòa. Phía trước là mặt biển, phía
sau là núi rừng bao bọc. Bia làm bằng chất liệu đá
rửa, cao 2 mét, rộng 1mét.Mặt trước khắc nội dung
về sự kiện Tàu C235. Mặt sau
ghi tên tuổi, năm sinh, quân hàm, chức vụ, quê quán của 14 cán bộ, chiến sĩ. Phía bên
phải bia tưởng niệm còn một số mảnh vỡ của Tàu C235. Hàng năm vào dịp Tết Nguyên Đán, ngày 1/3 (ngày giỗ các liệt sĩ), ngày 27/7 (ngày thương binh liệt sĩ) tại Địa điểm lưu niệm Tàu C235 đại diện chính quyền địa phương,các ban ngành, đoàn thể, học sinh và Học viện Hải quân tiến hành lễ tưởng niệm, nghi thức
diễn ra rất trang nghiêm, long trọng.
Với giá trị tiêu biểu về lịch sử, quân sự, sự chiến đấu và anh dũng hy sinh của
các cán bộ, chiến sĩ tàu C235 thể hiện tính nhân văn cao đẹp và sâu sắc, thể
hiện truyền thống đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc. Ngày 26/4/2014,
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ra quyết định số 1262/QĐ-BVHTTDL xếp hạng
Địa điểm lưu niệm sự kiện Tàu C235 (đường Hồ Chí Minh trên biển) là di
tích lịch sử cấp Quốc gia.
Sự kiện
lịch sử và những câu chuyện cảm động về sự hy sinh anh dũng của Anh hùng Lực
lượng vũ trang nhân dân - Liệt sĩ Nguyễn Phan Vinh cùng các đồng đội Tàu C235
đã đi vào lịch sử và những áng văn chương. Ngày 25/8/1970, Trung úy, Thuyền
trưởng liệt sỹ Nguyễn Phan Vinh được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng lực
lượng vũ trang nhân dân. Quần đảo Trường Sa - nơi đón ánh bình minh đầu tiên của đất nước
Việt Nam, có một hòn đảo được mang tên anh – đảo Phan Vinh. Hiện nay, di tích
đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phê duyệt dự án tôn tạo cảnh quan môi
trường và xây dựng nhà tưởng niệm.
Với tiềm năng và những lợi thế
sẵn có, trong tương lai di tích Địa điểm lưu niệm sự kiện Tàu C235 trở thành
địa chỉ đỏ du lịch về nguồn của tỉnh Khánh Hòa. Những địa chỉ đỏ ở Khánh Hòa sẽ
những điểm du lịch mới, làm đa dạng, phong phú loại hình du lịch, thu hút các
du khách trong và ngoài nước.